Balkanlar

Avrupa kıtasının güneydoğusunda yer alan topraklara Balkanlar, Balkan Yarımadası ya da Güneydoğu Avrupa denilir. Bölge Avrupa'nın en yoksul, geri kalmış ve sorunlu yerlerinin başında gelir. Balkanlar'da bulunan başlıca devletler; Yunanistan, Bulgaristan, Makedonya, Arnavutluk, Kosova (17 Şubat 2008 Türkiye saati ile saat 16:39'da tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etti), Sırbistan, Karadağ ve Bosna-Hersek'tir. Türkiye, Balkan Yarımadası'nda bir miktar toprağı olduğundan ve Romanya, Hırvatistan, Slovenya, Macaristan ve Moldova ise tarihi bağlarından ötürü bazen Balkan ülkesi sayılırlar. Ama Balkanlara kötü ün veren savaşalar ve katliamlar ve bu yüzden "Balkan" sözcüğüne de kötü imaj verdiğinden, ve eski türkçe bir kelime olduğundan artık sıkça "Güneydoğu Avrupa" olarak adlandırılıyor. Tarihi [değiştir]Tarih boyunca Avrupa'nın hiçbir bölgesi Balkan yarımadası kadar saldırı, istila ve işgale uğramamıştır. Bölge Persler, Makedonyalılar, Arnavutlar, Romalılar, Bizanslılar, Hunlar, Avarlar, Bulgarlar, Sırplar, Türkler, Avusturyalılar ve daha başka uluslar tarafından uzun yıllar boyunca yönetildi. Balkanlar'ın yerli halkı olan topluluklar kısa süreli dönemler hariç tarih boyunca hep başka milletlerin idaresi altında yaşadılar. 14. yüzyıl ortalarında Türkler'in Rumeli'ye geçişi Balkanlar'ın tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu. Osmanlılar Balkan Yarımadası'na ayak bastıklarında bölgede,kendilerine karşı gelebilecek ne güçlü bir siyasi birlik ne de güçlü bir devlet bulunmaktaydı. O dönem Balkanlar'ın en güçlü devleti olan Sırp Krallığı bile Osmanlılar'ın askeri gücüne dayanamıyarak 15. yüzyıl ortalarında çöktü. Osmanlılar'ın Trakya'ya ayak bastıktan sonra bölgede yavaş yavaş ilerlemeye başlaması,aralarında çeşitli dini, siyasi, askeri vb.sorunlar olan Balkan halklarının (Bulgarlar, Sırplar, Arnavutlar,Bosnalılar, Eflaklılar, Boğdanlılar, Hırvatlar, Slovenler) bu sorunlarını bir kenara bırakıp yaklaşan "Türk" tehlikesine karşı birleşerek Haçlı Seferleri başlatmalırına neden oldu. Bu seferlere,Balkan devletleri dışında zaman zaman,bölgenin hamiliği rolünü üstlenen Macar Krallığı doğrudan İngiltere, Fransa,Almanya, İspanya, İtalya, Lehistan ve İskoçya gibi çeşitli Avrupa ülkeleride bir miktar asker göndererek dolaylı yönden iştirak ettiler. Haçlı Orduları ile Osmanlılar arasında 14.y.y ortalarında Sırpsındığı Savaşı(1364) başlayan çatışmalar I. Kosova Savaşı(1389), Niğbolu Savaşı(1396), Varna Savaşı (1444) ve son olarak ta II. Kosova Savaşı(1448) ile 15.y.y ortalarına kadar devam etti. II. Kosova Savaşı'nın kaybedilmesi Balkan uluslarının Türklere karşı direnişinin kesin olarak sona ermesine neden oldu.Bölge bu savaştan 17.y.y sonlarındaki II. Viyana Kuşatmasına kadar diğer dönemlere oranla göreceli de olsa sakin ve huzurlu bir dönem geçirdi.Bunda o dönem ki Osmanlı yöneticilerinin bölgeden yalnızca bir miktar vergi almayı yeterli görmesi ve halkın gelenek,görenek,inanç ve ibadet olarak ifade edebileceğimiz yaşam tarzına karışmaması önemli bir yere sahiptir.Ayrıca bundan önceki yerel yöneticilerin baskı,zulüm,adaletsizlik ve ağır vergileri altında ezilen bölge halkının Osmanlıların buraya getirdiği barış,huzur,adaleti ve oluşturdukları hoşgörü ortamını beğenmeleri ve benimsemeleri,yarımada 15.y.y ortalarından başlayıp 17.y.y sonlarına kadar devam eden huzur ve sakinliği açıklamakta kullanılabilir.

Balkanlarda Yaşayan Türkler

Türkler'in Balkanlara yerleşmesi çok eski tarihlere dayanmaktadır. Türkler Balkanlar'a iki ayrı yoldan gelmişlerdir. Birincisi Hazar Denizi-Karadeniz kuzeyinden, ikincisi ise güneyden Anadolu üzerindendir.
Balkanlar'a gelen ilk Türk kavimleri MS 300 yıllardan itibaren Karadeniz'in kuzeyden geçerek bölgeye yerleşmişlerdir. Bunlar Oğur (Utrugur, Kutrugur), Bulgar, Peçenekler, Oğuzlar, Kumanlar (Kıpçaklar) gibi Türk boylarıdır. Ancak bu Türk kavimlerinin büyük bir çoğunluğu hıristiyanlığı kabul ederek Slavlaşmışlardır. Sayıları yediyi bulan bu Türk boyları tarihçiler tarafından "Kayıp Türk Kavimleri" veya "Asimile Kavimler" "olarak adlandırılmıştır. Tarihçilere göre Orta Asya'daki göçebe hayatını devam ettiren, bir türlü yerleşik ve organize olmayan bu boyları birbirleri ve/veya bölgedeki Bizans, Slav, Lâtin vb. gruplarla girdikleri amansız çatışmalar, özellikle Slav ve Bizanslıların ideolojik baskıları sebebi ile kimliklerini kaybetmişlerdir.

Balkanlar'a giren ikinci Türk kuşağı ise Anadolu üzerinden olmuştur. Orta Asya'dan gelip Anadolu'ya yerleşen Türkler, Osmanlı Beyliği zamanında Çanakkale boğazını geçerek Balkanlar'a ayak basmış, 1526 yılında kazanılan Mohaç zaferi ile Balkanlar'da kesin ve mutlak Türk egemenliği başlamıştır. Anadolu'dan seçme aileler Batı Trakya, Bulgaristan, Makedonya, Eski Yugoslavya ve Romanya'ya yerleştirilmiştir. XIX.nci yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunun zayıflamaya başlaması ile Balkanların yavaş yavaş yitirilmesi ve 1830 yılında Yunanistan'ın, 1878 Berlin Anlaşması ile Sırbistan, Romanya ve Karadağ'ın bağımsızlığının kabulü, 1909 yılında yapılan Petersburg anlaşması ile Bulgaristan'ın, 1911-12 Balkan Savaşı esnasında Arnavutluğun bağımsızlığını kazanması sonucu Balkanlar Türk hakimiyetinden çıkmıştır.

Özellikle 1830 yıllarından sonra Balkanlar Türk insanı mezbahası haline gelmiş, Türk şehirleri yakılıp yıkılmış, Türk mal varlığı yağmalanmış, Anadolu'ya akın akın göç başlamıştır. Bütün bunlar sonucu Türkler Balkanlarda kimliklerini muhafaza etmeye çalışan azınlık haline düşmüştür

Güneydoğu Avrupa

Güneydoğu Avrupa; Uydu görüntüsü (NASA).

1.Kosova savaşından sahne

Balkan Yarımadası'nın sınırları